زندگینامه استاد محمدحسین یگانه

شادروان محمد حسین یگانه به سال 1297در قوچان متولد شد. از ده سالگی دوتار می نواخت.

عوض محمد وخان محمد بخشی نخستین استادانش بودند. بعد از شهریور 1320 نزد استاد محمد جوزانی که سر آمد دوتار نوازان منطقه بود به فراگیری دوتار پرداخت. جوزانی از شاگردان غلام حسین زیره وگی، موسیقی دان نامی شمال خراسان بود و شیوه ی نوازندگی یگانه متاثر از شیوه ی این موسیقی دان بزرگ بود. جوزانی ماه ها در خانه ی یگانه به سر می برد و یگانه به او خدمت می کرد و از میراث گرانبهایش بهره می گرفت.

استاد یگانه بر سبک های گوناگون دوتار نوازی خراسانی، مانند سبکهای دوتار ترکمنی، با خرزی و قوچانی، کردی و ترکی محلی تسلط داشت و سال ها علی اکبر خوان و شهادت خوان بوده است. او در نواختن دوتار، خواندن آواز، ساختن ساز و سرودن شعرهای کردی، ترکی و فارسی مهارت داشت و تکنیک نوازندگی اش، بویژه در تکیه ها و تزیین های مضراب و قدرت پنجه بسیار برجسته بود. یگانه برخی از داستان های ترکی و ترکمنی رایج در منطقه قوچان مانند "ابراهیم ادهم" و "زهره و طاهر" را به شعر فارسی برگرداند.

در جشن هنر 1352، ابراهیم ادهم را در سرای مشیر اجرا کرد. هنگام اجرای همین برنامه بود که استخوان انگشت استاد شکست و او غرق در طوفان امواج مضرابهایش، درد را حس نکرد و شهد هنر یگانه اش را به کام شنوندگان برنامه اش ریخت. او کمانچه و دوتار نیز می ساخت و دوتارهای ساخته او از بهترین سازهای شمال خراسان بود. علی غلامرضایی آلمه جوغی و محمد یگانه (فرزند استاد یگانه) از بهترین شاگردانی هستند که او تربیت کرده است.

این دوتارنواز بزرگ شمال خراسان در سال 1371 چشم از جهان فرو بست.

کلاس کردی کرمانجی

کلاس آموزش زبان کوردی کرمانجی هر هفته پنج شنبه ها در محل جامعه کوردهای مقیم تهران برگزار می گردد. در این کلاس علاقه مندان از همه گویشها شرکت دارند و به نوعی محلی است برای تبادل نظر میان افراد از همه گویشها. در ادامه گزارشی تصویری از این کلاس ارایه شده است.

مکان: میدان جمهوری، اول خیابان ارومیه شرقی، پلاک ۹۱
زمان: پنج شنبه ها از ۱۵.۳۰ تا ۱۷.۳۰
مدرس: آزاد ماکویی
کتاب: هینکر

دبستان - کردی را پاس بداریم (سایت آزاد ماکویی)

برای مشاهده گالری عکس های کلاس کردی کرمانجی اینجا کلیک کنید.

Kursa Kurdîya Kurmancî ya seretayî her pêncşemê li Lijneya Kurdên li Tehran`ê tê lidarxistin.
Her kes dikare beşdar be. Meydana Cumhûrî,destpêka xiyavana Urmiyeya rojhilatî,hejmara 91`an.
Demjimêr: 3.30 heya 5.30
Dersdar: Azad Makûyî
Pirtûk: Hînker

نقدی کوتاه بر Pênc Karîbar

آزاد ماکویی – (علی پاک سرشت) – تهران

در این نوشتار قصد بر این است تا نقدی نه بر محتوی بلکه بر زبان و نحوه نوشتار Pênc Karîbar تالیف آقای موسی قلیکی میلان (سنار) – از ماکو –  صورت گیرد. پنج کاریبار مجموعه ای از پنج داستان فولکلوریک کردی کرمانجی است که مناطق متعدد به ویژه ماکو متداول است . بعضی از این داستان ها به صورت منظوم و در قالب ترانه های سنتی نیز بیان می شوند که آن را کلام نیز می گویند.   

پنج داستان آن به پنج سنگ قیمتی کاریبار (کهربا) تشبیه شده اند که همانند سنگ آهن ربا جذاب هستند – که هستند. این داستان ها همانند بسیاری از داستان های دیگر در زمان نبود تلویزیون،رادیو و امثالهم بهانه ای برای شب گذرانی کردهای کرمانج یا همان شه و بِرک بود.

ادامه نوشته

مصاحبه یلدا عباسی با هفته نامه روداو

هفته نامه روداو جدیدا مصاحبه ای را با یلدا عباسی انجام داده است که چکیده آن در زیر آمده است. هفته نامه روداو نشریه ای است که روزهای پنجشنبه هر هفته در شهر کلن آلمان منتشر می شود و در 11 کشور دیگر نیز پخش شده و مخاطبان زیادی دارد.

خانم یلدا عباسی نوازنده و آوازخوان موسیقی‌ کردی در خراسان می‌گوید هدف اصلی‌ من از فعالیت هنری جان بخشیدن دوباره به موسیقی‌ کردی خراسان است. یلدا عباسی به هفته نامه روداو گفت: “موسیقی‌ را از سن دوازده سالگی شروع کرده و نزد اساتید بزرگی‌ آن را ادامه داده ا‌ست. وی گفت در آن سالها ضمن یادگیری دوتار کلام و آواز کردی را نیز از مادرش آموخته است”.

مصاحبه كامل یلدا عباسی را در سایت كووات ببینید و بخوانید

آشنایی با مجتبی میرزاده نوازنده و آهنگساز کورد

مجتبی میرزاده (1384-1324) نوازنده ویلون، کمانچه، سه تار و آهنگساز کلاسیک، سنتی و پاپ. وی برای هنرمندان بسیاری آهنگ ساخته است. آثار وی بویژه در موسیقی کوردی در زمرهٔ شاهکارهای این موسیقی قلمداد می‌شوند. وی همچنین آهنگ‌سازی فیلم‌های بسیاری را بر عهده داشت. او را یک نابغه تمام عیار موسیقی می توان نامید.

مجتبی میرزاده در خلق آثار موسیقی مرزی نمی شناخت، از تکنوازی ویلن در موسیقی کوردی و فارسی گرفته تا نوازندگی به همراه گروه در ضبط‌های استودیویی، از موسیقی محلی لری و ... گرفته تا موسیقی کلاسیک غربی و پاپ، جاز و بلوز، از موسیقی سنتی تا ترانه‌های کوچه بازاری و سرودهای انقلابی و موسیقی فیلم که هر کدام در جای خود قابل بررسی است.

ادامه نوشته

متن و ترجمه آهنگ فاطمه جان

متن آهنگ به کورمانجی
از له چیک جان تو له چیک
هر دو ژه مه گل گیک
سر داینه نی ام له بالگیک فاطمه جان
سر داینه نی ام له بالگیک فاطمه جان

متن آهنگ به کورمانجی لاتین
Ez le çêik jan tû le çîik
Her dû je me li gûli gîik
ser dayninî em le balgîik fatme jan
ser dayninî em le balgîik fatme jan

ترجمه به پارسی
من توی یک کوهستانم و تو توی یک کوهستان دیگری
ولی هر دوی مان گل یک گیاهیم (همدلیم)
سر به یک بالش میزاریم (همدردیم) … فاطمه جان

متن و ترجمه آهنگ فاطمه جان

متن و ترجمه آهنگ بیدل

متن آهنگ به کورمانجی
محسن
دردی ظالم دردی ظالم
دردی ظالم دردی ظالم
عجل هاتیه له بی مجالم
هم ده ویژم هم ده نالم
ته کو ده گو از مر نا کم
انگوشتره خا زر ناکم
جایله خلکه بی دل ناکم

متن آهنگ به کورمانجی لاتین
Derdî zalim derdî zalim
Ejel hatêye lib ê mecalim
Hem dewîjim li hem denalim
Te ku degû lie z mir nakem
Engûşterê li xa zir nakem
Cayli xelki li bîdil nakem

ترجمه به پارسی
درد ظالم، درد ظالم
موقع مرگم فرا رسیده و مجالی ندارم
هم میخوانم و هم مینالم
تو که گفتی شوهر نمی کنم
انگشترم رو طلا نمی کنم
جوان مردم رو دلشکسته نمی کنم

متن و ترجمه آهنگ بیدل

متن و ترجمه آهنگ گلن دیتمام

مالان بار کر یار یار یاره بینه بینه
بینه داره گلن دیتمان جانه دا ور سینه
چاو وه دومه اله لا یاره کودا چونه
گلن دیتمام روشه مالان ماله وه له کو نه

Malan bar kir yar yar yari bîne bîne
Bîni dari gelim dîtman canim da wer sine
Çav we dûme eli la yari koda çûne
Gelim dîtman rewşi malan mali we le kone

ترجمه به پارسی
خانه ها و چادر ها یکی یکی کوچ کردند
چشمم به دنبال چادر یارم است
ای زیبای خانه خونه شما کجاست

متن و ترجمه آهنگ گلن دیتمام

متن و ترجمه آهنگ شاسیار

در ترجمه (متن و ترجمه آهنگ شماره یک آلبوم) زیر ابتدا خود عبارات و ترانه به صورت بند بند بیان شده و سپس زیر هر بند نوشتار کرمانجی آن و در نهایت ترجمه فارسی آن آمده است. لازم به ذکر است که این ترجمه کامل نیست.

متن آهنگ به کورمانجی
اوره آسمین ارمان ارمان دگورمژن دگورمژن
کریه برخان خاده جان دبارژن
همدل هوال عزیز جان ته ناویژم
چاو شور پرن ارمان ارمان سره ساوو
اورزه لنگه هوال جان ورین راوه؟
بکن برا عزیز جان درد بلاوه

متن آهنگ به کورمانجی لاتین
Ewri asmîn erman erman erman erman degurmijin degurmijin
kerîyei berxan xwade can debarijin
Hemdil heval ezîz can te navijim
Çav şûr pirin erman erman erman erman erman erman sere sawi
Orzelingi heval can verîn rawi
Biken bira azîz can derd belawi

ترجمه به زبان پارسی
ابرهای آسمان می غرند (دل پری دارند)
گله بره ها زار می زنند (بارژ: بع بع حاصل از دلتنگی برای دیدن و خوردن شیر مادر توسط بره را گویند)
ای یار و همدم من، من تو را ترک نمی کنم
حسودان زیادند مواظب خودت باش
اسپند سر راه خودت دود کن
بخند و شادی کن تا غمها و دردهایت دور بشوند

متن و ترجمه آهنگ شاسیار

متن و ترجمه آهنگ له یاره

در ترجمه (متن و ترجمه آهنگ شماره یک آلبوم) زیر ابتدا خود عبارات و ترانه به صورت بند بند بیان شده و سپس زیر هر بند نوشتار کرمانجی آن و در نهایت ترجمه فارسی آن آمده است. لازم به ذکر است که این ترجمه کامل نیست.

صدای یلدا عباسی
از کو ایرو پر غمگینم له یاره له یاره گلناره
چاو له بینان دگرینم له یاره له یاره هواله
نیشان ژه ته از ناوینم گلناره
نیشان ژه ته از ناوینم گلناره

Ez ko îrû pir qemgînim li yari li yari golnari
Çav le bînan degerînim li yari li yari golnari
Nîşan je te ez nawînim golnari
Nîşan je te ez nawînim golnari

ترجمه به پارسی
من که امروز خیلی غمگینم ای یار من گلنار من
چشم به چادرها می دوزم ای یار من دوست من
نشانی از تو نمی بینم گلنار من
نشانی از تو نمی بینم گلنار من

متن و ترجمه آهنگ له یاره

دانلود کتاب کُلام و ترانه های کُوردی

دانلود کتاب کُلام و ترانه های کُوردی به همراه نتهای موسیقی بصورت یک فایل را در لینک زیر می توانید دانلود کنید. ببینید، دانلود کنید و به همه دوستان ارسال کنید این کوچک ترین کاری است که برای زبان مادری مان می توانیم انجام دهیم.

دانلود کتاب

سایت کووات

به سایت کووات سر بزنید ... ممنون

www.kuwatmusic.com

کتاب نامهای کرمانجی برای نوزادان

از روی این کتاب شما می توانید نامهای اصیل کردی را برای نوزادان خود (دختر و پسر) انتخاب کنید. اگر چنانچه معنی بعضی از آنها را نمی دانید شما می توانید معنی آنها را براحتی در کتابهای فرهنگ لغت کرمانجی - کرمانجی بیابید.

لینک دانلود

زندگینامه هنرمند نامدار کورد عثمان هورامی

عثمان فرزند مئمن عزیز میرزا ملقب به عثمان کیمنه یی. این هنرمند در سال 1936 در روستای کیمنه از توابع هورامان تخت در کوردستان ایران از خانواده ای هنرپرور دیده به جهان گشود او از بچه گی عاشق هنر ترانه خواندن بوده و در 1960 به بعد نام و آوازه اش پیچید، در 1965 چند ترانه ضبط کردند و در رادیو کرمانشاه در چندین برنامه رادیوئی حضور داشته اند، در 1970 در آهنگی بزرگ در کوردستان ایران شرکت کرده اند و دستگیر شدند، در سال 1982 چند ترانه ای در خصوص شهید کردن جمعی اهالی شهر حلبچه که به هییروشیمای کوردستان مشهور است، خوانده اند و به تلوزیون کوردی کرکوک هدیه کرده اند.
هنرمند نامبرده ده ها ترانه ضبط شده دارند و بارها از ایشان تقدیر شده و جوایز و لوایحی نیز دریافت کرده اند، عثمان توانسته است خدمتی شایان به هنر موسیقی کوردی بخصوص گویش هورامی بنمایند و کسانی که او را شناخته اند و می شناسند او را خواننده ای اسطوره ای می نامند و در هورامان هم به بلبل هورامان که منطقه ای زیبا و دیدنیست، میشناسند.
حنجره ایشان بر اثر مرضی غیر منتظره دچار اختلال شد و الان دیگر نمی توانند مثل گذشته هنرنمایی کنند، عثمان با استاد محمدرضا شجریان رابطه ای نزدیک دارند و بعد از مریض شدن ایشان، استاد شجریان برای عیادتش به شهر مریوان آمدند.
مهمترین شاهکارهای ترانه ای ایشان در زمینه "سیاچمانه" می باشد.

زندگی نامه احمد کایا ترانه سرا، خواننده، آهنگساز و نوازنده

احمد کایا  (ترانه سرا/خواننده/آهنگساز/نوازنده) در سال 1957 در شهر مالاتیای کشور ترکیه به دنیا آمد. در یک خانواده کردتبار شش نفره. پدر او کارگر کارخانه نساجی بود. بعد از چند سال خانواده با رویای یک زندگی بهتر به استانبول می کوچند و در محله فقیر نشین کوجامصطفاپاشا ساکن می شوند. کایا در همان کودکی علاقه وافری به باقلاما (نوعی ساز ترکی همانند تار) نشان می داد و در ضمن طبع شاعری هم داشت. از اولین اشعار او در سن 5 سالگی که در مدح برادر بزرگتر خود یاشار سروده بود این است: فولکسی خواهم خرید نامش را یاشار خواهم گذاشت

روزی پدر در روز تولدش باقلامایی برای او تهیه کرد که پول آن را با چند روز اضافه کاری بدست آورده بود. کایا در سن 9 سالگی اولین برنامه رسمی تکنوازی باقلامای خود را در روز جهانی کارگر اجراء کرد. پدرش با کوچ به استانبول چندان به هدفش نرسید و شغلی نازل تر مثل شستشوی ماشینهای نمایشگاه نصیبش شد. احمد هنگام بازگشت از دبستان پدر را در حال حمالی برای ترک زبانها می دید و با خود می گفت وقتی بزرگ شدم یک نمایشگاه می خرم تا پدرم ارباب خود باشد. اما این رویایی بیش نبود و پدر با مرگش آنها را با کوله باری از درد و تنهایی رها کرد.

ادامه نوشته

ترجمه متن آهنگ له یاره

بسیاری از هموطنان فارسی و ترک زبان از اقصی نقاط جهان ترجمه فارسی متن ترانه آهنگ های کووات را خواسته بودند. من سعی می کنم این کار را انجام دهم ولی مطمئن هستم این کار بدون اشکال و ایراد نیست لذا از همه کرمانج های عزیز می خواهم که در این راه کمکم کنند تا فرهنگ و موسیقی ما بهتر و بیشتر به همه معرفی شود. اگر کسی ترجمه بهتری نسبت به این ترجمه دارد برای من ارسال کند تا با نام خودش در سایت و وبلاگ قرار دهم.

ادامه نوشته

جشنواره دانشجویی شعر کوردی

فراخوان اولین فستیوال دانشجویی شعر کوردی

به مناسبت انتشار اولین دیوان شعر کوردی دانشجویان کورد دانشگاههای ایران

(دیوان هاوپه یمانی خوئندکاران)

ادامه نوشته

مجموعه چیکسای منتشر شد

درباره چیکسای
قالب شعر: مثنوی
تعداد ابیات: 446 بیت
شروع کار: از سال 1381
اشعار کتاب از هفت فراز (قسمت) تشکیل شده اند. در این مجموعه جان مایه های بومی، فولکلور و دغدغه های فرهنگی کرمانج مطرح شده است. کلکسیونی از واژه های قدیمی و کهن فارسی و فراموش شده کرمانجی در این مجموعه به کار گرفته شده اند. چیکسای با سه خط الراس کرمانجی، لاتین و ترجمه فارسی منتشر شده است، و دارای 1500 واژه است که این واژه نامه در داخل مجموعه به کار گرفته شده است. قطع کتاب خشتی همراه با 68 دقیقه دکلمه و موسیقی کرمانجی است، فرم آن نیز کلاسیک و قدیمی است.

ادامه نوشته

سال نو مبارک

اگر چه یادمان می رود که عشق تنها دلیل زندگی است اما خدا را شکر که نوروز هر سال این فکر را به یادمان می اورد. پس نوروزتان مبارک که سالتان را سرشار از عشق کند. گروه موسیقی کووات سال خوبی را برای همه هموطنان به ویژه کوردهای عزیز آرزو می کند، امیدواریم در سال جدید با کارهای جدید و زیبایی در خدمت شما باشیم.

موسیقی مقامی

موسیقی مقامی (موغامی) یادگار جلوه‌های زیبایی از فرهنگ دیرینه مشرق زمین است، که از تحریف و دگرگونی اعصار مصون مانده است. نغماتی در موسیقی”موغامی“ پیدا می‌شود که به عهد باستان برمی‌گردد.

مجتبی قیطانی ،محقق حوزه‌ی موسیقی سنتی خراسان با بیان مطلب فوق گفت: در کتاب لغت موسیقی نوشته” افراسیاب بیگ لی” کلمه‌ی مقام که به صورت موغام یا مغام هم نوشته می‌شود، به عنوان مجموعه‌ی صداها و پرده‌های مختلف که بر اساس یک کوک واحد و در محور آن می‌گردند، تعریف شده و از آن به عنوان بالاترین مرحله‌ی خلاقیت در ترکیب ساز و آواز یاد شده است.

وی ادامه داد: آنچه مد نظر هنرمندان و مردم این منطقه است، ”موغام“ می‌باشد که در باور مردم خرسان از شان و منزلت بالایی برخورداراست و به دیده تقدس به آن‌ می‌نگرند و به مصداق هنر عامه،‌ آفریننده مشخصی ندارد و تمام افراد جامعه در شکل‌گیری و نقل روایت آن سهم دارند. قیطاقی درباره‌ی تاریخ و قدمت موسیقی موغامی گفت: تاریخ موسیقی این سرزمین به زمان کوچ آریایی‌ها به ایران بر‌می‌گردد و در پاره‌یی از نقاط برخی از نغمه‌ها به صورت بکر و دست نخورده، حکایت از یک اصالت باستانی دارد و اگر برای بررسی موسیقی، خراسان بزرگ را مد نظر قرار دهیم، باید پهنه‌ی این دیار را از کرانه‌های غربی خزر تا پهنه‌های ابیورد و نسا ،مرو و تا کویرهای خراسان و هرات، مرز هندوچین مورد کاوش قرار دهیم.
ادامه نوشته

موسيقی شمال خراسان

شمال خراسان که در بر گيرنده‌ی شهرهای بجنورد، اسفراين‌، شيروان، درگز و قوچان است‌ از جمله مناطقی است که موسيقی در آن از انواع و اقسام مختلف، حضوری قابل تأمل دارد.
بخش عمده‌ای از ساکنين شمال خراسان را مهاجرين کرد و ترک تشکيل می‌دهند، قسمتی از موسيقی شمال خراسان‌ موسيقی کوهپايه است. کوهپايه‌های هزار مسجد، الله اکبر، دامنه‌های اتک و منطقه‌ی لائين موسيقی کوهپايه توأم با فریاد است و در مقايسه باموسيقی جلگه قوی تر، ‌رساتر و گاه تندتر است. در کنار موسيقی کوهپايه، موسيقی جلگه و دشت وجود دارد: جلگه‌ی قوچان، موسيقی جلگه معمولا ملايم‌تر و درونی‌تر است، اگر به پايين و مرکز نزديک شويم، به جلگه‌ی نيشابور و سبزوار می‌رسيم که تقریباً حاشيه کويرند و موسيقی‌شان نيز ملايم‌تر شده، از نرمش بيشتری برخور‌دار است، در منطقه‌ی لائين، بين کلات و دره‌گز و نيز دامنه‌های هزار‌مسجد، عرفان قوی بوده است، جعفرقلی، هروخان تيرگانی و هی‌محمد‌دره‌گزی از عرفا و شعرای بزرگ اين منطقه بوده‌اند، ابن غریب از شعرای قبل از قاجار است که دارای اشعاری عرفانی است، شعرا و عرفای اين منطقه گاه زبان‌های فارسی، کردی، ترکی و عربی را برای انتقال مقاصد و احساسات خويش به کار می گرفتند. جعفرقلی شايد آخرین عارف و شاعر کرد شمال خراسان است که هنوز اشعاری هم سنگ شعرهای او سروده نشده است. 11 آهنگ به جعفر قلی منسوب است که خود جعفر‌قلی آنها را از کسان ديگری دریافته، اما به شيوه‌ی خود در آورده است، از آنجا که کردهای شمال خراسان همواره ازمرزبانان قيور ايران‌زمين بوده‌اند، پاسداری ازمرزو‌بوم در مقابل اقوام مهاجم، کشتارها، غارت‌ها، اسارت‌ها و آوارگی‌ها از ويژگی‌های اين گونه زندگی بوده است و اين ويژگی،‌ تأثير مستقيمی بر موسيقی اين خطه گذاشته است...

ادامه نوشته

افسانه ها و متل های کردی

قصه ها و متل ها، نمایش ها و بازی های عامیانه ایرانی

نام کتابی دو جلدی است که علی اشرف درویشیان، داستان نویس و پژوهشگر در ادبیات عامه، آن را تالیف و گرد آوری کرده است. در بخشهایی از مقدمه آن آمده است:

“افسانه ها بی شناسنامه و بی کس و کار نیستند. آنها سینه به سینه گشته اند و رشد کرده اند و تا به امروز نگهداری شده اند و از هر سندی معتبرتر مانده اند… افسانه، بازتاب ویژگی های زندگی مردم است. روابط انسانها و روش برخورد آنها با یکدیگر را تجریه و تحلیل می کند. افسانه، تفسیرگر احساسات عمیق و ژرف انسانی است و در بطن خود طی قرون و اعصار، ساختار سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جوامع را حفظ کرده است”.

ادامه این مطلب را در سایت فرهنگستان زبان کردی بخوانبد

چرا الفبای لاتین برای کردی مناسب است؟

مردم کرد تاکنون خطهای گوناگونی را به کار گرفته اند اما نتوانسته اند به یک توافق همه جانبه برسند و خط یکپارچه ای داشته باشند؛ بنابراین گویشهای مختلف کردی بسته به موقعیت جغرافیایی خود، خط متفاوتی دارند...

...رسم الخط فارسی عربی است سالهاست در زبان فارسی به کار گرفته شده است و تجربه خط فارسی به دلیل شباهتهای بسیارش با کردی پیش روی کردهاست تا از آن بهره گیرند. با آنکه از سالهای گذشته تاکنون ادیبان و مشاهیر بزرگ بارها به نقص ذاتی خط فارسی اذعان کرده اند، اما خط عربی به عنوان یک گزینه برای کردها هنوز هم مطرح است! ...

دو گویش کرمانجی و سورانی که اکثریت جمعیت کردها را تشکیل می دهند به ترتیب خط لاتین و کردی عربی را رواج داده اند. ثبت و مدون سازی زبان کردی در شرایط فعلی حیاتی تر است و تلاش برای رواج دادن خطی دیگر آن هم زمانی که قطار کردی تازه به حرکت افتاده است، جفایی بزرگ به زبان کردی است.

ادامه نوشته

دسته بندی نوازندگان کرمانج

اشعار کردی اغلب به شکل هجایی است که تعداد هجاها می تواند از هشت هجا تا شانزده هجا باشد. ترانه های عاشقانه بیشتر در قالب های هشت هجایی است. آهنگ «لو» اغلب در برگیرنده قابلهای یازده تا شانزده هجایی است. نوازندگان شمال خراسان را می توان به سه گروه اصلی تقسیم کرد که عبارتند از «عاشق» ها، «بخشی» ها و «لوطی» ها. به این سه گروه می توان دو دسته دیگر را نیز افزود که عبارتند از: نی نوازان و لولوچی ها ...
ادامه نوشته

استاد احمدقلی احمدی

گزارش دقیق و واقعی از هنرمند اصیل و استاد منحصر به فرد و گرانقدری همچون احمدقلی احمدی مستلزم شناخت و احاطه بر موسیقی و فرهنگ شمال خراسان و حتی علم موسیقی به طور عام از یک سو و شناخت و بررسی زوایا و ابعاد زندگی و شخصیت او از سوی دیگر است، لذا آنچه می خوانید از این منظر و اعتبار، مبتنی و محدود به بضاعت و جایگاه علمی و هنری و داشته های شخصی نگارنده است، نه لزوما در حد و شایستگی آن مرحوم.

وی یکی از بزرگترین و اصیل ترین بخشی از نسل تکرارناپذیر در موسیقی و فرهنگ شمال خراسان بود که ویژگی ها و فاکتورهای خاص جایگاه هنری ممتاز، رفیع، برجسته، منحصر به فرد و دست نیافتنی را برای او رقم می زند. نوازندگی دوتار و به عبارت صحیح تر بخشی گری را از کودکی حدود ۱۰ سالگی به میراثداری از دایی خود استاد فقید مرحوم خان محمد قیطاقی سرسلسله و استاد اکثر بخشیان بنام معاصر منطقه قوچان همچون مرحوم حاج حسین یگانه، حاج قربان سلیمانی، مرحم اسماعیل ستارزاده، مرحوم رستم جعفرآبادی و حاج غلام حسین و… آغاز کرد. برخی از ویژگی های سبکی احمدی را می توان توضیح داد.
ادامه نوشته

نوازندگان کرمانج و ترک زبان شمال خراسان

بخشى ها نوازندگان دوتار، آواز خوان و داستان سرا بودند. شهرهاى قوچان، شیروان  و بجنورد مراكز عمده بخشى‌هاى شمال خراسان بوده است (شهرهاى اصلى و مراكز قدرت در شمال خراسان قدیم) روایات عامیانه در تعریف عنوان بخشى بر این باور است كه بخشى كسى است كه خداوند به او بخششى یا موهبتى عطا فرموده و او را فردى استثنائى كرده است. بر طبق همین روایات، ‌بخشى باید بتواند بخواند، ‌بنوازد، ‌شعر بگوید، ‌داستان بسراید و ساز خویش را نیز بسازد. بدین ترتیب، هر نوازنده دوتارى بخشى نیست و جداى از تسلط بر ساز، شخص باید از نظر دانش و شرایط درونى به مرحله‌اى برسد كه عنوان بخشى را زیبنده خود گرداند. البته در این زمینه استثناء نیز بوده است. مثلا استاد رحیم خان بخشى گرچه داراى صدایى نارسا بوده، اما به خاطر تسلط زیاد در ساز و نیز دانش او، باز از طرف مردم به عنوان بخشى معروف بوده است. رحیم خان بخشى در نقل داستان‌ها به جاى آواز از بیان محاوره‌اى استفاده مى‌كرده است. انتخاب آهنگ و شعر از طرف بخشى، بستگى به تشخیص او از موقعیت مجلس دارد. بخشى‌ها معمولا درعروسى‌ها و بطور كلى مجالس شاد مى‌نواختند و در مراسم سوگوارى رسم بر اجراى موسیقى توسط بخشى‌ها نبوده است. در قدیم هر خان، بخشى خاص خود را داشت. یكى از هنرهاى بخشى‌ها داستان سرایى است، همراه با موسیقى دوتار، آواز، دكلمه آواز و بیان محاوره‌اى و نقلى. بخشى مى‌توانسته آهنگ‌هاى رقص را تا جایى كه سازش اجازه مى‌داده، ‌بنوازد، منتهى در اندرونى و در جمعى محترمانه و بسیار خودمانى.

ادامه نوشته

ثبت جهانی موسیقی مقامی شمال خراسان

موسیقی مقامی شمال خراسان به همراه چهار اثر دیگر از ایران به عنوان میراث فرهنگی جهان در سازمان یونسکو به ثبت رسید. ورزش زورخانه ای، فرش کاشان، گلیم و گبه شیراز، تعزیه و موسیقی مقامی شمال خراسان در فهرست میراث فرهنگی سازمان یونسکو به ثبت رسید.
کشور ایران برای ثبت آثار در فهرست میراث معنوی یونسکو در سال جاری پنج اثر معرفی کرده بود که شامل موسیقی مقامی شمال خراسان، آیین های پهلوانی در زورخانه، هنرهای دراماتیک در تعزیه، روش های سنتی در بافت فرش های سنتی در فارس و کاشان بود.
کنوانسیون حفاظت از میراث معنوی که در سال 2003 به تصویب 132 کشور رسیده حمایت از آثار فرهنگی و سنت های شفاهی و هنرهای نمایشی و رسوم اجتماعی و آیین و جشن ها و مراسم و شیوه های مربوط به بهره گیری از طبیعت و دانش های سنتی نظیر انواع صنایع دستی را در بر می گیرد که هدف از آن ضمن حفظ این میراث های سنتی احترام به تنوع فرهنگی و روش های خلاقانه هنر غیر ملموس بشر در سرتاسر جهان است.
میراث معنوی جهانی تا کنون 166 اثر از 77 کشور جهان را به عنوان آثاری جهانی ثبت کرده است.

وزش کوات در موسیقی کرمانجی

به عنوان یک شنونده علاقه مند به موسیقی کرمانجی خراسان، سالهاست از خودم می پرسم چرا همه خوانندگان ما یک ریتم مشخص دارند؟
چرا قوشمه و دو تار و کمانچه و … همان نوای همیشگی را دارد و نوای دیگری با آنها کوک نمی شود؟ چرا ناله همان ناله است، فریاد همان فریاد است؟ چرا خوانندگان ما همگی در غم یارند و در حسرت دیدار؟ از جفای روزگار می نالند و از اقبال بد خود می گوید. همین و همین و همین؟

گویا آنچه که تنها تغییر می کند همان نام خواننده است و بس. چرا ریتم خوانندگی همیشه همان است که به کار یک مجلس عروسی می آید و شان بالاتری برای موسیقی کرمانجی جستجو نمی شود؟ آخر چرا ما در وصف یار و تار مویش مانده ایم و از این همه مفاهیم عالی و ارزشمند انسانی در دایره موضوعات پیش پا افتاده محدود شده ایم؟

خوشبختانه رویکردی نو از چند سال گذشته در موسیقی کرمانجی خراسان شروع شد. هر چند بعد پر رنگ تجاری موجود در کارهای اجرا شده گاه کیفیت را به سطح نازلی کشاند و موضوعات پیش و پا افتاده را هدف قرار داد اما نمی توان جسارت نهفته در پس این فعالیتها را نادیده گرفت و آنها را یکسره به تیغ جلاد نقد سپرد.

آری رویکردی نو شروع شده است. رویکردی که با تردید دست به سازهای دیگری نیز برد و فقط به دوتار و قوشمه محدود نماند. رویکردی که مبهم و گاه بی پروا به تقلید آهنگ فارسی پرداخت و کرمانجی و فارسی را با هم خواند و اما همچنان به جستجوی اصالت خود پرداخت. رویکردی که گاه به شاعر میدان داد و صدای شاعر و خواننده را در هم آمیخت. به پیش رفت؛ گاه تند و لجام گسیخته، گاه آرام و حساب شده.

و اینک، به راستی صدای پای تغییر می آید. آهنگهای درخشان و تحسین برانگیز اجرا شده کم نیستند. موسیقی سنتی کرمانجی گویی پوست انداخته است و در مسیر تازه ی خود به حرکت افتاده است. اینک “کوات (۱)” می وزد. ادامه این مطلب را در سایت زیر بخوانید